Tranh chữ Đức

Chữ “Đức” tuy có nhiều cách viết (như: 徳, 悳, 惪), nhưng chữ Hán chỉ có duy nhất một chữ (德). Chữ Đức được kết hợp từ 3 bộ chữ là chữ “Sách”, chữ “Trực” và chữ “Tâm”, trong đó, chữ “Sách” có nghĩa là bước đi, hành động; chữ “Trực” nghĩa là ngay thẳng, chính trực; chữ “Tâm” mang ý nghĩa về ý nghĩ, tư duy. Như vậy có thể hiểu một cách khái quát, Chữ Đức nghĩa là sống thực với chính mình, làm đúng với lương tâm mình.

“Đức” có các nghĩa: 1. Ân huệ (Dĩ đức báo oán); 2. Đạo đức, lấy đạo để lập thân (Đức hạnh); 3. Hạnh kiểm, tác phong; 4. Cái khí tốt (thịnh vượng) trong bốn mùa (mùa xuân gọi là thịnh đức tại mộc); 5. Ý chí, niềm tin, lòng dạ (nhất tâm nhất đức - một lòng một dạ); 6. Ơn; 7. Giáo dục (đức hoá - lấy đức mà dạy bảo); 8. Mỹ thiện (Đức chính - chính sách tốt đẹp).

Với những ý nghĩa tốt đẹp đó, chữ “Đức” có vai trò đặc biệt quan trọng. Người xưa có câu: “Tiên tích đức, hậu tầm long” nghĩa là trước phải có đức, phải tu nhân tích đức, sau mới nghĩ đến chuyện tìm sự giàu sang phú quý (tầm long nghĩa là tìm long mạch tốt để tạo sự phát đạt, giàu sang). Lại có câu: “Có đức mặc sức mà ăn” cũng với ý nghĩa tương tự. Chữ “Đức”, hay nói đúng hơn, ăn ở có đức là điều rất quan trọng. Do vậy, mặc dù Tử vi đặc biệt coi trọng “số phận” con người, nhưng vẫn có câu “Đức năng thắng số’’, cũng là nhằm nhắc nhở con người biết lấy “Đức” làm trọng, vừa giúp ích cho xã hội, vừa tạo nên “số phận” tốt hơn cho chính mình. Theo nghĩa này, sách “Thuyết văn giải tự” cũng khẳng định: “Đức giả đắc dã, nội đắc vu kỷ, ngoại đắc vu nhân”, nghĩa là: Người có đức thì bên trong làm chủ được bản thân, bên ngoài đắc được nhân tâm.